Formül ve hesaplama mantığı
pH = −log[H⁺] · pOH = −log[OH⁻] · pH = pKₐ + log([A⁻]/[HA])Asit ve baz derişimleri mol/L girilir. Tampon hesabında pKₐ ile konjuge baz [A⁻] ve asit [HA] derişim oranı kullanılır. pH + pOH = 14 yaklaşımı 25 °C içindir.
pH, pOH ve Tampon Hesabı
Kuvvetli asit veya baz derişiminden pH ve pOH değerini; tampon çözeltilerde Henderson–Hasselbalch yaklaşımıyla pH değerini bulun.
CANLI HESAPLAMA ARACI
Değerleri gir, sonucu anında gör.
Henderson–Hasselbalch formülü
pH = pKₐ + log₁₀([A⁻] / [HA])
pKₐ ile son çözeltideki eşlenik baz [A⁻] ve zayıf asit [HA] derişimlerini girin. İki derişim de mol/L olmalıdır.
pH4,76 ✓
pOH9,24 ✓
4,76
0 · Asidik7 · Nötr14 · Bazik
pH + pOH = 14 kabulü yaklaşık 25 °C içindir. Tampon hesabı, aynı asit–eşlenik baz çiftinde aktivite yerine derişim kullanılan bir yaklaşımdır. pKₐ sıcaklığa ve ortama bağlıdır; çok seyreltik veya yüksek iyonik şiddetli çözeltilerde ayrıca denge/aktivite hesabı gerekebilir.
Örnek: pKₐ = 4,76; [A⁻] = 0,10 ve [HA] = 0,10 mol/L ise pH = 4,76. [A⁻] = 0,20 mol/L olduğunda pH ≈ 5,061 olur.
Bu hesap tek başına tampon kapasitesini veya hazırlanacak tartım miktarını belirlemez.
Kaynak: OpenStax — BuffersKontrol notu: Sonucu kullanmadan önce birimleri, yöntemin kabullerini ve güncel referansları doğrulayın.
Örnek hesaplama
[H⁺] = 0,001 mol/L olan kuvvetli tek protonlu asit için pH = −log(10⁻³) = 3 ve pOH = 11 bulunur.
Nerelerde kullanılır?
- Kuvvetli asit ve baz çözeltileri
- Tampon çözelti tasarımı
- pH–pOH ön hesabı
- Asit-baz deneylerinin kontrolü
SIK SORULAN SORULAR
Hesaplamayla ilgili kısa yanıtlar
pH + pOH her zaman 14 müdür?+
14 değeri 25 °C’deki sulu çözeltiler için kullanılan yaklaşımdır; sıcaklık değiştiğinde iyon çarpımı değişir.
Zayıf asitte doğrudan derişimin logaritması alınır mı?+
Hayır. Zayıf asitlerde iyonlaşma dengesi ve Ka değeri dikkate alınmalıdır.
Tampon hesabında derişim yerine mol kullanılabilir mi?+
Aynı son hacimdeki bileşenler için oran değişmediğinden mol oranı kullanılabilir; koşulların uygunluğu kontrol edilmelidir.