DERİŞİM TÜRLERİ

Derişim Hesaplama: Çözelti Konsantrasyonu

Derişim, çözünen miktarının seçilen çözelti veya çözücü miktarına oranıdır. Molarite, molalite, normalite ve üç yüzde derişim türünü aynı araçta hesaplayın.

CANLI HESAPLAMA ARACI

Değerleri gir, sonucu anında gör.

Derişim türünü seçtikten sonra alanların birimlerine bakın: molarite için mol ve L, molalite için mol ve kg çözücü, yüzde türleri için g veya mL girilir. Elinizde mol yerine gram varsa önce mol miktarını hesaplayın.

Derişim türü

Madde miktarı

mol

Çözelti hacmi

Molarite0,1 mol/L

Kontrol notu: Sonucu kullanmadan önce birimleri, yöntemin kabullerini ve güncel referansları doğrulayın.

01 · FORMÜL

Formül ve hesaplama mantığı

M = n / V; N = n × f / V; b = n / mç; % m/V = ms / Vml × 100; % m/m = ms / mt × 100; % V/V = Vs / Vml × 100

Her derişim türünün paydası farklıdır. Molarite ve normalite son çözelti hacmini; molalite yalnızca çözücü kütlesini kullanır. Yüzde hesabında m/V, m/m veya V/V temeli mutlaka yazılmalıdır. Normalitedeki f, seçilen tepkimeye göre belirlenir.

M: molarite (mol/L); N: normalite (eq/L); b: molalite (mol/kg).
n: çözünen madde miktarı (mol); f: tepkimeye özgü eşdeğerlik faktörü (eq/mol).
V: son çözelti hacmi (L); Vml: son hacim (mL); Vs: çözünen bileşenin hacmi (mL).
mç: çözücü kütlesi (kg); ms: çözünen kütlesi (g); mt: toplam çözelti kütlesi (g).

Derişim türleri: OpenStax — Other Units for Solution Concentrations.

02 · ÖRNEK

Örnek hesaplamalar

Yüzde kütle/hacim

5,0 g NaCl çözülüp son hacim 250 mL’ye tamamlanır: % m/V = 5,0 / 250 × 100 = %2,0. Araçta % kütle/hacim seçip 5 ve 250 girin; 250 mL çözücü eklemekle aynı işlem değildir.

Molalite: çözücü bazında

0,100 mol glukoz, 0,500 kg suda çözülür: b = 0,100 / 0,500 = 0,200 mol/kg. Molalite modunda 0,1 ve 0,5 girilir; toplam çözelti kütlesi kullanılmaz.

Molarite: son hacim bazında

0,50 mol çözünenin son çözelti hacmi 1,00 L ise M = 0,50 / 1,00 = 0,50 mol/L. Bu sonuç çözücünün başlangıç hacmine göre hesaplanmaz.

03 · KULLANIM

Nerelerde kullanılır?

Analiz çözeltilerinin derişim hesabı
Normalite ve eşdeğerlik hesabı
Molalite ile çözücü bazlı hazırlama
Yüzde çözelti reçeteleri

04 · ADIM ADIM

Nasıl hesaplanır?

İstenen rapor birimini belirleyip uygun derişim türünü seçin.
Payı mol, g veya mL; paydayı seçeneğe göre L, mL, g veya kg cinsinden hazırlayın.
Normalite seçiliyse reaksiyona uygun eşdeğerlik faktörünü ayrıca girin.
Sonucu birimi ve yüzde türüyle kaydedin; payda sıfırdan büyük, girilen fiziksel miktarlar sıfır veya pozitif olmalıdır.

05 · KONTROL

Sık yapılan hatalar

Molalite hesabında çözücü yerine çözelti kütlesini kullanmak.
Molarite moduna mL girip aracı L beklerken kullanmak.
% m/m, % m/V ve % V/V sonuçlarını birbirinin yerine yazmak.
Tüm tepkimelerde aynı normalite faktörünü kabul etmek veya sıfır payda ile hesap yapmak.

06 · BİRİMLER

İlgili birim dönüşümleri

1 mol/L = 1.000 mmol/L. Kütle derişiminde 1 g/L = 1.000 mg/L; %1 m/V = 10 g/L’dir.

% m/m → % m/V geçişinde yoğunluk gerekir. Yoğunluk g/mL ise sayısal olarak (% m/V) = (% m/m) × yoğunluk.

Mevcut stoktan daha düşük derişime geçmek için seyreltme hesabını; farklı stokları birleştirmek için karışım derişimi hesabını kullanın.

SIK SORULAN SORULAR

Hesaplamayla ilgili kısa yanıtlar

Derişim ile konsantrasyon farklı mı?+

Bu bağlamda aynı kavramı ifade eder. Sayısal bir derişim yalnızca birimi ve miktar temeli belirtildiğinde anlamlıdır.

Molarite ile molalite arasındaki fark nedir?+

Molarite litre çözelti başına molü, molalite kilogram çözücü başına molü ifade eder.

Normalite neden reaksiyona bağlıdır?+

Eşdeğerlik faktörü asit-baz veya redoks tepkimesindeki rolüne göre değişebilir.

% m/V ne anlama gelir?+

% m/V, 100 mL son çözeltide bulunan gram cinsinden çözünen miktarını ifade eder.

% m/m hesabında payda çözücü kütlesi mi?+

Hayır, toplam çözelti kütlesidir. 5 g çözünen ve 95 g çözücü için payda 100 g olur.

Molarite ile normalite ne zaman eşittir?+

Seçilen reaksiyonda eşdeğerlik faktörü 1 eq/mol ise sayısal değerleri eşittir. Her asit veya redoks sistemi için bu kabul yapılamaz.